Tarihçe
Muğla il merkezine 26 km. mesafede olan Yatağan’ın tarihçesi Muğla tarihçesiyle birlikte anılmaktadır. İlçemizin ilk çağlardaki adı “Karya” daha sonraları da “Menteşe” olarak anılır. Bölgeye ilk yerleşenler LELEGLER ve KARLAR’dır.
Tarihçi Heredot, Karyalıların İ.Ö. 5. yüzyılda Anadolu’da yaşadıklarını söylemektedir. İç Karya’nın zengin maden yatakları, ormanları, verimli toprakları, sahil şeridinin liman kurmaya ve ulaşıma müsait olması, Karya üzerinden saldırıları yoğunlaştırır. Persler, Lidya kralını esir alırlar. İ.Ö. 387’deki “Kral Barışı” ile tüm Anadolu tekrar Perslerin yönetimi altına girer. İ.Ö. 334 yılında Büyük İskender, önce Halikarnası, sonra Muğla’yı Perslerden geri alır. İlçe 200 yıl Karya toprakları olarak kalır. Büyük İskender’in bölgeden çekilmesiyle Karya’da karışık dönem başlar. Roma İmparatorluğu 395 yılında doğu ve batı Roma olmak üzere ikiye ayrılır. Karya, Doğu Roma sınırları içerisinde kalır. 800 yılına kadar süren Bizans egemenliği, Abbasi halifesi Harun-u Reşid’in gelmesiyle noktalanır. Yörede ilk İslami etkiler yayılmaya başlar. Yatağan’ın ilk çağlardaki adı, Muğla yöresiyle beraber “Karya” daha sonraları da “Menteşe” olarak anılır. Bölgeye ilk yerleşenler Lelegler ve Karlardır.
Karyalılardan sonra bölge (Muğla yöresiyle birlikte Yatağan) sırasıyla; Lidyalılar, Persler, Büyük İskender, Bergama Krallığı, Roma İmparatorluğu, 395’te Roma İmparatorluğu’nun ikiye ayrılmasıyla da Bizans (Doğu Roma) İmparatorluğu’nun hakimiyetine girmiştir.
Anadolu’nun 1071 Malazgirt Zaferi'nden sonra, hızlı bir Türkleşme sürecine girer. Anadolu Selçuklu Devleti, 1243 yılında Köse Dağ Savaşı’nda Moğollara yenik düşünce, Kuri Beyin torunu Menteşe Bey bu karışıklıktan yararlanarak Menteşe Beyliği’ni kurar. Menteşe Beyi’nin adına istinaden bölgeye bu ad verilir. Menteşe Bey, karadan ve denizden Batı Anadolu’yu kuşatarak, Karya bölgesini fetheder. Burası Batı Anadolu’da Türklerin eline geçen ilk bölgedir. Bu süreçte, Muğla ve yöresi de Menteşe Bey tarafından (kimi rivayete göre 1282, kimi rivayete göre de 1284’te) Türklerin egemenliği altına alınmıştır.
Menteşe Beyliği 1389 yılına kadar bağımsızlığını sürdürür. Daha sonra Menteşe Beyliği, diğer Türkmen beylikleri içinde birden gelişen Osmanlı Beyliği karşısında fazla dayanamamış; Yıldırım Bayezid zamanında (1391), bütün Türk beyliklerini tek çatı altında toplama politikası güden ve giderek cihan imparatorluğuna yönelen Osmanlı Devleti egemenliğine girmiştir.
Bölgedeki bu ilk Osmanlı hakimiyeti geçici olmuş; Menteşe, 1402'de Çubuk Zaferi’nden sonra Timur’un hakimiyetine girmiş ve 22 yıl daha bağımsız kaldıktan sonra 1424 yılında II. Murat tarafından kesin olarak Osmanlı topraklarına katılmıştır.
Bu arada, 1402 Ankara Savaşından sonra, Moğol baskısından kurtulmak üzere Anadolu’nun çeşitli yörelerine dağılan Ankara yöresindeki ahilerden Ahi Ebubekir ve kardeşi Ahi Sinan cemaatiyle Menteşe bölgesine gelmiş ve burada çoğalarak Ahiköy’ü kurmuşlardır.
Muğla İli'ne bağlı etrafı dağlarla çevrili verimli bir ovaya sahip olan Ahiköy, eteğinde bulunduğu Yatağan Dağı'nın ismini alarak 1944 yılında ilçe merkezi olmuştur.
Coğrafya (Konum-İklim-Ulaşım)
Coğrafi Konum
Yatağan İlçesi,Türkiye'nin güneybatısında yer almaktadır. Denize kıyı şeridi yoktur. Kırsal karakter özelliğini taşır. Yatağan İlçesi; Muğla - Aydın ve Milas’a giden karayolların kavşağında, Yatağan Dağı’nın eteklerine serpilmiş Ahiler’in kurduğu bir kenttir. Kuzeyde Gökbel ve Yatağan Dağı, Doğuda Göktepe Dağları, güneyde Çukuröz köyünden başlayarak Ören’e (Milas) kadar uzanan Marçal Dağı ve buna paralel giden Bağyaka Köyü'nden başlayıp, Milas ilçe sınırına uzanmış Bencik Dağları, Batısında Akdağ ve Kurukümes Dağları ile çevrilmiştir. Yatağan İlçesi'nin güneyinde; Menteşe-Ula, kuzeybatısında Çine-Milas, batısında Milas, doğusunda Kavaklıdere ilçeleri bulunmaktadır.
İklim
Yatağan ve çevresinde, belirsiz Akdeniz iklimi görülür. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı geçer. Kış aylarının sert, yağışsız ve rüzgârlı geçtiği de görülür. Yağış oranları yıllara göre değişmekle beraber Kasım- Aralık ve Şubat-Mart aylarında yüksek yağış alır. En sıcak ayları Temmuz-Ağustos, en soğuk ayları ise Ocak-Şubat aylarıdır.
Ulaşım
Yatağan İlçes'nin ; Muğla İli'ne mesafesi 26 km, Marmaris ilçesine 81 km, Bodrum ilçesine 83 km, Milas ilçesine 32 km'dir. Ayrıca ilçe Milas-Bodrum, Muğla-Marmaris güzergâhında olması nedeni ile bir köprü vazifesi görmektedir. Bodrum-Milas Havalimanı'na 50 km Dalaman Havalimanı'na 119 km mesafededir.